DA VÀ ÁNH NẮNG MẶT TRỜI

  Bác sĩ Lê Ánh Ánh nắng có một vai trò quan trọng trong cuộc sống của vạn vật. Nó làm cho cây cối xanh tốt. Dưới tác dụng của ánh nắng, tiền vitamin D nằm dưới da sẽ trở thành vitamin D giúp cho ta tránh được bệnh còi xương. Ở đâu có nắng thì sự sống trở nên sinh động và tươi tốt hơn. download (1)ẢNH HƯỞNG CỦA ÁNH NẮNG TRÊN DA Thử hỏi, có gì không già theo thời gian? Làn da chúng ta cũng già theo thời gian (chronologic aging). Trẻ con có làn da tươi sáng, mướt mát, với rất ít những vết bất thường trên da. Tuổi đời càng cao, da càng xấu hơn. Tuổi tác làm da ngày thêm khô, có những vết nhăn nhỏ (vết hằn của những ưu tư, tính toán?). Đồng thời da cũng lỏng hơn (laxity), không còn chắc như khi còn trong tuổi đôi tám. Đấy là chưa kể nhiều loại bệnh da cũng từ từ xuất hiện, với thời gian đến, cùng tuổi đời ngày càng chồng chất. Điều ít ai biết là ánh nắng mặt trời cũng góp phần không ít vào việc làm làn da của ta chóng già. Da già đi vì ánh sáng được gọi là photoaging. Ánh sáng mặt trời khiến da sần sùi, mất nét tươi mịn. Ánh sáng tạo trên da những chỗ nham nhở, hoặc đậm màu hơn hoặc nhạt màu hơn chỗ da bình thường. Ánh sáng cũng có tác dụng làm mất chất mỡ dưới da, tạo những vết nhăn lớn. Rồi những chỗ có các mạch máu phình nở, cho hình ảnh những tia máu đỏ dưới da. Tiếp tục tiếp xúc với ánh sáng mặt trời năm này sang năm khác, da sẽ có thêm những vết bớt màu nâu, những vùng trắng hình giọt nước ở tay chân, do thiếu sắc tố melanin tại những vùng này. Da trở nên mỏng yếu, dễ bị bầm, trầy xước, dù với những chấn thương không đáng kể. Những chỗ trầy xước lại lâu lành. Các lỗ chân lông trông cũng to hơn. Các hạch dưới da tiết chất nhờn sebum (một chất có tác dụng giữ cho da khỏi khô) phình nở lớn, tạo những mụn màu vàng vàng rải rác trên da mặt. Người da màu sáng có những thay đổi của da gây do ánh sáng mặt trời (photoaging) sớm hơn, trong khi những người có làn da sậm màu sẽ muộn có những thay đổi của da gây do ánh sáng hơn. Da của người có da bánh mật, sậm màu, khi thay đổi vì tiếp xúc dài lâu với ánh nắng mặt trời trông bủng vàng, còn da người có nước da sáng, khi già đi vì ánh nắng mặt trời, sẽ ửng đỏ và hiện những tia máu nhỏ dưới da. Vô số những thay đổi khác làm xấu da bạn cũng là do ánh sáng mặt trời. Ánh sáng mặt trời còn có tác dụng gây ung thư da, trong đó có loại ung thư rất độc gọi là melanoma. Bạn không ngờ ánh nắng mặt trời lại tai hại cho làn da đến thế? THÀNH PHẦN CỦA ÁNH NẮNG Ánh sáng mặt trời gồm có các tia UVA, UVB, và tia hồng ngoại. Tia cực tím (ultraviolet) được chia ra làm 3 loại: UVA I, UVA II và UVB. Dưới tác dụng của tia cực tím, sự tổng hợp vitamin D3 xảy ra trong phần sâu của thượng bì, sau đó vitamin D3 (25- (OH)D) được gan giữ lại và sau đó 25-(OH)D biến hóa thành dạng 25 hydroxy-vitamin D3 (là chất chuyển hóa hoạt động). Tình trạng thiếu ánh sáng mặt trời ở trẻ em gây ra bệnh thiếu vitamin D tạo ra những rối loạn trong việc phát triển xương và gọi là bệnh còi xương. Ở trẻ con bị còi xương (rickets); ở người lớn, bệnh còi xương (osteomalacia). Bệnh này được phòng ngừa bằng cách chiếu tia cực tím, phơi nắng hoặc cho uống vitamin D. Để điều trị lành bệnh, bệnh nhân dùng vitamin D2 liều cao. Thường xuyên bôi chất bảo vệ ánh sáng mặt trời chống tia cực tím, theo lý thuyết, có thể ảnh hưởng đến sự tổng hợp vitamin D ở da. ÁNH NẮNG LÀ KẺ THÙ CỦA LÀN DA Mùa Hè đã đến rồi. Nắng vàng chóa mắt, rát da. Đây rồi nó càng thêm gắt. Ở Arizona, những tháng 6, tháng 7, tháng 8 thường là những tháng nóng nhiều, thường khoảng 100 độ F, 115, đôi lúc nóng đến 120 độ F trong vài ba ngày rồi trở lại 110, 100 độ F. Nắng là kẻ thù của làn da.images (2) Tia cực tím (ultraviolet) làm hại da trong ánh nắng được phân làm ba loại, tùy vào độ dài sóng (wavelength) của nó: UVA I (340-400 nm), UVA II (320-340 nm) và UVB (290-320 nm). Tia cực tím B (UVB) là thủ phạm chính gây ra các vết đỏ đau rát trên da ta, khi da tiếp xúc với chúng nhiều quá; hiện tượng này ta gọi cháy nắng (sunburn). Còn các tia cực tím A cũng độc hại cho da, khiến da chóng mất nét tươi mát, ta trông mau già. Thuốc chống nắng tốt, nếu có thể ngăn được tia cực tím B (UVB), và ít nhất một phần các tia cựu tím A. NGỪA CHÁY NẮNG Cháy nắng rất hay xảy ra, không những khiến ta đau rát, khó chịu, còn báo hiệu da ta đang phải tiếp xúc với tia cực tím nhiều quá, dễ đưa đến ung thư da. Thỉnh thoảng cháy nắng có thể gây những vết bỏng nặng, sâu. Những người có làn da trắng trẻo (fair skin), tóc màu nhạt, trước từng bị cháy nắng, dù tiếp xúc rất ít với ánh nắng, dễ cháy nắng. Những vị đang dùng các thuốc NSAIDs (chống viêm không có chất steroid như Advil, Motrin, Aleve, v.v.), quinolones, tetracyclines, psoralens, thiazides, furosemide, amiodarone, phenothiazines cũng dễ cháy nắng. Cháy nắng khó chữa cho mau lành hẳn, da sớm bình thường trở lại. Tốt nhất chúng ta ngừa sao khỏi cháy nắng. Ánh nắng gắt từ 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều hại cho da nhất, vì trong thời khoảng này, tia cực tím trong ánh nắng mạnh nhất. Bất đắc dĩ phải đi đâu, làm việc ngoài trời trong thời khoảng này, ta mặc quần áo dài tay dài chân may với chất liệu sít sao (tighly woven). Quần áo bằng bông, loại unbleached cotton, và lụa (silk) tốt, vì bông và lụa cản tia cực tím (ultraviolet) độc hại trong ánh nắng rất hữu hiệu. Tránh mặc quần áo bằng polyester crepe và bleached cotton, vì chúng dễ để tia cực tím chiếu xuyên qua. Quần áo mặc rộng rãi, không nên bó sát người, và màu đậm tốt hơn màu nhạt. Ta giữ quần áo khô, không để chúng ướt, vì quần áo ướt mất bớt đến một phần ba (1/3) khả năng ngăn cản tia cực tím của chúng. Nhớ đội mũ rộng vành, hầu che chở luôn mặt, mắt, tai, gáy. Kính mát cũng rất tốt, cản ánh nắng khỏi vào mắt ta gây bệnh mắt cườm (cataract), đồng thời bảo vệ vùng da quanh mắt. Nên chọn loại kính mát to, cong, úp sát quanh hai mắt (wraparound sunglasses), chúng giúp nhiều hơn, nắng bên ngoài khó mà vào mắt.download Nên dùng kem, nước bôi chống nắng, loại có SPF (sun protection factor) có chỉ số từ 30 trở lên, trên những chỗ da không có quần áo, bất cứ khi nào bạn ra ngoài trời nắng trên 20 phút. SPF là một đơn vị tính sẵn, viết trên chai thuốc, càng cao, thuốc càng có sức ngăn các tia cực tím. Các kem, nước bôi chống nắng chứa những chất hóa học có tác dụng hấp thu các tia cực tím có độ dài sóng khác nhau. Hầu hết các kem, nước bôi chống nắng hấp thu được tia cực tím B. Một số kem, nước bôi chống nắng hấp thu được cả các tia cực tím UVA I và UVA II. Kem, nước bôi chống nắng thoa trên da thường cho màu trắng hoặc màu đục trông thấy, vài loại mới hơn trong, không có màu. Thường, dùng kem, nước bôi chống nắng, chúng ta không thoa dày đủ. Một người mặc áo tắm ngoài bãi biển chẳng hạn, cần đến khoảng 1 oz (30 ml) kem, nước bôi chống nắng mỗi lần thoa mới gọi là đủ. Chúng ta nhớ thoa kem hoặc nước bôi kỹ (và đủ nữa) 15-30 phút trước khi ra ngoài, chú trọng những vùng mặt, bàn tay, tay và chân. Gió, khí nóng, hơi ẩm và độ cao đều có thể làm giảm sức ngăn nắng của thuốc. Thuốc chống muỗi, sâu bọ bôi cùng lúc trên da cũng vậy. Cho chắc ăn, chúng ta thoa kem, nước bôi chống nắng cứ mỗi 2-3 tiếng, và sau lúc bơi lội hoặc chảy mồ hôi nhiều. CHỮA CHÁY NẮNG Cháy nắng gây những vết da đỏ không đau, hoặc nặng hơn, da sưng lên, đau rát, có khi thành những bọng nước. Thường các vết thương bắt đầu xuất hiện 3 đến 5 giờ sau khi chúng ta ở ngoài nắng tiếp xúc nhiều với tia cực tím, nặng nhất trong khoảng 12-24 tiếng, và bớt dần sau 72 tiếng. images (1)Một khi da đã ít nhiều đỏ, rát vì cháy nắng, khó có cách nào, thuốc nào giúp da mau lành đẹp trở lại như trước. Đành chờ thời gian vậy thôi, có khi đến nhiều tháng, năm. Đau rát, ta có thể tạm dùng các nước bôi chống khô da, đắp nước lạnh, thoa thuốc có tác dụng giúp giảm đau tại chỗ (như một kem steroid nhẹ, kem Benadryl), và uống Tylenol hoặc những thuốc chống viêm không có chất steroid như Motrin, Advil, Aleve, v.v… Nhớ tránh ra nắng lại trong lúc da còn đang bịnh, chúng ta nên chờ cho nó bớt đi đã. Nắng vàng rực rỡ, ta đã sang Hè. Nên cẩn thận tránh nắng được càng nhiều càng tốt, nhất là trong khoảng từ 10 giờ sáng đến 3 giờ chiều. Cũng rất cần ăn mặc kỹ lưỡng lúc có việc đi đâu, dùng đủ và thường xuyên kem hoặc nước bôi chống nắng khi ở ngoài nắng lâu. Đồng thời, đường đời nhiều ngả, khi có thể, ta chọn chỗ bóng mát mà đi. Ánh nắng là kẻ thù của làn da, không những gây cháy nắng, còn khiến da già nhanh, mất mịn màng, ta khó kéo dài nét tươi trẻ. Kỳ tới, chúng ta sẽ bàn đến “ánh nắng giết người”. bác sĩ Bác sĩ Lê Ánh Vài dòng giới thiệu tác giả Bác sĩ Lê Ánh là hội viên HỘI Á MỸ CAO NIÊN ARIZONA (Arizona Asian American Seniors Assciation - viết tắt là AAASA), phụ trách trong Ban Cố Vấn và Giám Sát của Hội. Ông phụ trách mục Y HỌC THƯỜNG THỨC tại các buổi họp của Hội Á Mỹ CAO NIÊN ARIZONA, chia sẻ những hiểu biết về y học với những anh chị cao niên trong các buổi họp của Hội, giúp các thành viên hiểu biết những yếu tố cần thiết để PHÒNG BỆNH và SỐNG KHỎE. Ông là thành viên của www.ninh-hoa.com từ hơn một thâp niên qua, đã đăng tải nhiều bài viết với nhiều thể loại như: Ký sự, Du Lịch, Hồi ký, Kiến Thức Y học và Y tế Thường thức, v, v, . viết những đề tài về y học, phổ biến những bệnh thường gặp, để đôc giả HIỂU BỆNH và PHÒNG NGỪA BỆNH. Nay Bác sĩ xin góp mặt với nguyệt san Việt Lifestyles và phụ trách mục Y HỌC và ĐỜI SỐNG mỗi tháng. - Đã xuất bản Hồi ký tập 1 “Từ HÒN KHÓI, Tôi Đi …” - Sẽ ra mắt “CẪM NANG Y HỌC” và Hồi Kỳ tập 2. Tài liệu tham khảo Lippincott’s Illustrated Reviews: Biochemistry 2nd edition -Pamela C. Champe and Richard A. Harvey. J. B. LIPPINCOTT COMPANY, Philadelphia. www.ykhoa.net/yhocphothongdalieu/03_0095.htm Doisong.vnexpress.net/tin-tuc/gia-dinh/anh-nang-mat-troi Benhnamda.com/nam-da-do-anh-nang-mat-troi.html Giam-can-hieu-qua.com/cach-lam-trang-da-khong-can-my-pham En-wikipedia.org/wiki/Health-effecfs-of-sunlight-exposure

Author: Chau Pham

Share This Post On
Wedding Photo, Engagement Photo, Birthday, Outdoor,
Share This