CHÂN DUNG THƠ MIỀN NAM TRƯỚC 1975 (Nhà thơ Nguyễn Thanh Châu)

  TÔ THÙY YÊN Tiểu sử: Tên thật:  ĐINH THÀNH TIÊN Năm sinh:  1938.  Nơi sinh:  Gò Vấp.  Học tại Gia Định và Sài Gòn.  Sáng tác từ cuối thập niên 1950.  Phục vụ trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa từ 1963 đến 1975 với cấp bậc sau cùng là Thiếu tá Trưởng Phòng Văn Nghệ/Cục Tâm Lý Chiến.  Bị cầm tù dưới chế độ cộng sản tổng cộng ba lần là 13 năm.  Hiện định cư tại Houston, Hoa Kỳ. Tác phẩm: Trước năm 1975, ông chưa xuất bản một tập thơ nào, nhưng đã nổi tiếng là một trong những nhà thơ lớn của Miền Nam.  Khi sang Mỹ ông mới xuất bản 2 tập thơ: 1/ THƠ TUYỂN TÔ THÙY YÊN, và 2/ THẮP TẠ (2004) TÔ THÙY YÊN làm thơ rất sớm, từ những năm 1956 ông đã có mặt trên các tạp chí văn nghệ như SÁNG TẠO rồi VĂN NGHỆ, THẾ KỶ HAI MƯƠI, VĂN, KHỞI HÀNH, THỜI TẬP… Lúc đầu cùng với THANH TÂM TUYỀN làm mới thi ca bằng thơ tự do có ảnh hưởng rất lớn. Chủ đề bao quát trong thơ ông là thân phận con người trước những biến động của lịch sử.  Những tra vấn có tính chất siêu hình về sự hiện hữu của con người được thể hiện bằng những thi ảnh và ngôn ngữ đầy sáng tạo làm nên bản sắc đặc trưng. Có thể dùng hai câu thơ của ông để nói lên nỗi băn khoăn thường trực trong quá trình sáng tác của ông: Biểu dương-hãy biểu dương cùng tận Vinh dự lầm than của kiếp người Càng về sau, trong những năm 70, thơ ông càng đậm đà tư tưởng đông phương đặc biệt qua những bài thơ bảy chữ như loại bài QUỶ XƯỚNG THI,MÒN GÓT CHÂN SƯƠNG NẮNG THÁNG NĂM, EM NHỎ LÀM CHI CHIM BIỂN BẮC… Nói chung, như câu nhận định ở trang bìa sau của tập TUYỂN TẬP THƠ TÔ THÙY YÊN do edition Imn xuất bản năm 1994 tại Bonn Germany đã ghi:  Thơ Tô Thùy Yên là sự phối hợp tài tình những thi tố cố hữu cuốn hút tâm hồn người đọc vào cơn lốc của những thi tứ phi thường. Người sưu tập   TRÍCH THƠ:   Trường Sa hành Toujours il y eut cette clameur,  toujours il y eut cette fureur… Saint John Perse   Trường Sa!  Trường Sa! Đảo chuếnh choáng!  Thăm thẳm sầu vây trắng bốn bề. Lính thú mươi người lạ sóng nước, Đêm nằm còn tưởng đảo trôi đi. Mùa Đông Bắc, gió miên man thổi Khiến cả lòng ta cũng rách tưa. Ta hỏi han, hề, Hiu Quạnh lớn Mà Hiu Quạnh lớn vẫn làm ngơ. Đảo hoang, vắng cả hồn ma quỷ. Thảo mộc thời nguyên thủy lạ tên Mỗi ngày mỗi đắp xanh rờn lạnh Lên xác thân người mãi đứng yên. Bốn trăm hải lý nhớ không tới. Ta khóc cười như tự bạo hành, Dập giận, vác khòm lưng nhẫn nhục, Đường thân thế lỡ, cố đi nhanh. Sóng thiên cổ khóc, biển tang chế. Hữu hạn nào không tủi nhỏ nhoi? Tiếc ta chẳng được bao nhiêu lệ Nên tưởng trùng dương khóc trắng trời. Mùa gió xoay chiều, gió khốc liệt, Bãi Đông lở mất, bãi Tây bồi. Đám cây bật gốc chờ tan xác, Có hối ra đời chẳng chọn nơi? Trong làn nước vịnh xanh lơ mộng, Những cụm rong óng ả bập bềnh Như những tầng buồn lay động mãi Dưới hồn ta tịch mịch long lanh. Mặt trời chiều rã rưng rưng biển. Vầng khói chim đen thảng thốt quần, Kinh động trời đất như cháy đảo. Ta nghe chừng phỏng khắp châu thân. Ta ngồi bên đống lửa man rợ, Hong tóc râu, chờ chín miếng mồi, Nghe cây dừa ngất gió trùng điệp Suốt kiếp đau dài nỗi tả tơi. Chú em hãy hát, hát thật lớn Những điệu vui, bất kể điệu nào Cho ấm bữa cơm chiều viễn xứ, Cho mái đầu ta chớ cúi sâu. Ai hét trong lòng ta mỗi lúc Như người bị bức tử canh khuya, Xé toang từng mảng đời tê điếng Mà gửi cùng mây, đỏ thảm thê. Ta nói với từng tinh tú một, Hằng đêm, tất cả chuyện trong lòng. Bãi lân tinh thức, âm u sáng. Ta thấy đầu ta cũng sáng trưng. Đất liền, ta gọi, nghe ta không? Đập hoảng Vô Biên, tín hiệu trùng. Mở, mở giùm ta khoảng cách đặc. Con chim động giấc gào cô đơn. Ngày. Ngày trắng chói chang như giũa. Ánh sáng vang lừng điệu múa điên. Mái tóc sầu nung từng sợi đỏ Kêu dòn như tiếng nứt hoa niên. Ôi lũ cây gầy ven bãi sụp, Rễ bung còn gượng cuộc tồn sinh, Gắng tươi cho đến ngày trôi ngã Hay đến ngày bờ tái tạo xanh. San hô mọc tủa thêm cành nhánh. Những nỗi niềm kia cũng mãn khai. Thời gian kết đá mốc u tịch, Ta lấy làm bia tưởng niệm Người. 3-1974 Tập san VĂN   Chiều trên phá Tam Giang  Phá Tam Giang ngày rày đã cạn. Ca Dao
  1.   Chiếc trực thăng bay là mặt nước Như cơn mộng nhanh. Phá Tam Giang, phá Tam Giang, Bờ bãi hỗn mang, dòng bát ngát, Cát hôn mê, nước miệt mài trôi. Ngó xuống cảm thương người lỡ bước, Trời nước mông mênh, thân nhỏ nhoi. Phá Tam Giang, phá Tam Giang. Nhớ câu ca dao sầu vạn cổ. Chiều dòn tan, nắng đọng nứt ran ran. Trời thơm nước, thơm cây, thơm xác rạ, Thơm cả thiết tha đời. Rào rào trận gió nhám mặt mũi. Rào rào trận buồn ngây chân tay. Ta ngó thấy ghe thuyền quần tụ Từng đoàn như trẻ nhỏ ghê ma. Ta ngó thấy thùy dương gãy rủ Từng cây như nỗi bất an già. Ta ngó thấy rào chà cản nước Từng hàng như nỗ lực lao đao. Ta ngó thấy nhà cửa trốc nóc Từng ngôi như mặt đất đang gào. Vì sao ngươi tới đây? Hỡi gã cộng quân sốt rét, đói, Xích lời nguyền sinh Bắc, tử Nam. Vì sao ta tới đây? Lòng xót xa, thân xác mỏi mòn, Dưới mắt người làm tên lính ngụy. Ví dầu ngươi bắn rụng ta Như tiếng hét Xé hư không bặt im, Chuyện cũng thành vô ích. Ví dầu ngươi gục Vì bom đạn bất dung, Thi thể chẳng ai thâu, Nào có chi đáng kể. Nghĩ cho cùng, nghĩ cho cùng, Ví dầu các việc ngươi làm, các việc ta làm Có cùng gom góp lại, Mặt đất này đổi khác được bao nhiêu? Ngươi há chẳng thấy sao Phá Tam Giang, phá Tam Giang ngày rày đâu đã cạn? Ta phá lên cười, ta phá lên cười Khi tưởng tượng ngươi cùng ta gặp gỡ Ở cõi âm nào ngươi vốn không tin, Hỏi nhau chơi thỏa chút tính bông đùa: Ngươi cùng ta ai thật sự hy sinh Cho tổ quốc Việt Nam – một tổ quốc…? Các việc ngươi làm, Ngươi tưởng chừng ghê gớm lắm. Các việc ta làm, Ta xét thấy chẳng ra chi. Nên ngươi hăng điên, còn ta ảm đạm Khi cùng làm những việc như nhau. Ta tự hỏi vì sao, (Còn ngươi, có bao giờ ngươi tự hỏi?) Và ta tự trả lời. (Có bao giờ ngươi tự trả lời?) Chúng ta khác nào cánh quạt phi cơ Phải quạt, phải quạt Chỉ vì nó phải quạt. Ta thương ta yếu hèn. Ta thương ngươi khờ khạo. Nên cả hai cùng cam phận quay cuồng, Nên cả hai cùng mắc đường Lịch Sử, Cùng mê sa một con đĩ thập thành. Chiều trên phá Tam Giang rộn ràng tiếng chiến trận. Chiều trên phá Tam Giang im lìm âm cảm thông. 2. Chiều trên phá Tam Giang Anh sực nhớ em Nhớ bất tận. Giờ này thương xá sắp đóng cửa. Người lao công quét dọn hành lang. Những tủ kính tối om. Giờ này thành phố chợt bùng lên Để rồi tắt nghỉ sớm. (Sài Gòn nới rộng giờ giới nghiêm. Sài Gòn không còn buổi tối nữa). Giờ này có thể trời đang nắng. Em rời thư viện đi rong chơi Dưới đôi vòm cây ủ yên tĩnh Viền dòng trời ngọc thạch len trôi. Nghĩ tới ngày thi tương lai thúc hối, Căn phòng cao ốc vàng võ ánh đèn, Quyển sách mở sâu đêm. Nghĩ tới người mẹ đăm chiêu, đứa em quái quỷ. Nghĩ tới đủ thứ chuyện tầm thường Mà cô gái nào cũng nghĩ tới. Rồi nghĩ tới anh, nghĩ tới anh Một cách tự nhiên và khốn khổ. Giờ này có thể trời đang mưa. Em đi nép hàng hiên sướt mướt, Nhìn bong bóng nước chạy trên hè Như những đóa hoa nở gấp rút. Rồi có thể em vào một quán nước quen Nơi chúng ta thường hẹn gặp, Buông tâm trí bập bềnh trên những đợt lao xao Giữa những đám ghế bàn quạnh quẽ. Nghĩ tới anh, nghĩ tới anh, Cơn nghĩ tới không sao cầm giữ nổi Như dòng lệ nào bất giác rơi tuôn. Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng Của chiến tranh mà em không biết rõ. Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng Một điều em sợ phải nghĩ tới. Giờ này thành phố chợt bùng lên. Chiều trên phá Tam Giang Anh sực nhớ em Nhớ bất tận. Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi Rực chiếu bao nhiêu giấc mộng đua đòi Như những mặt trời con thật dễ thương Sẽ rơi rụng dọc đường lên dốc tuổi, Mỗi sáng trưa chiều tối đêm khuya. Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi, Coi chuyện đó như lần đi tuyệt tích Trong nước trời lãng đãng nghìn trùng, Không nghe thấy cả tiếng mình độc thoại. Anh yêu em, yêu nuối tuổi hai mươi, Thấy trong lòng đời nở thật lẻ loi Một cành mai nhị độ. Thấy tình yêu như vận hội tàn đời Để xé mình khỏi ác mộng Mà người đàn ông mê tưởng suốt thanh xuân. Ôi tình yêu, bằng chứng huy hoàng của thất bại! 3. Chiều trên phá Tam Giang, Mày nhìn con nước xiết Chảy băng bờ bãi ngổn ngang câm. Nghĩ tới, nghĩ tới những công trình mày có thể hoàn thành Mà rồi mày bỏ dở. Nghĩ tới kiếp người đang lỡ độ đường Trên mịt mùng nghi hoặc. Nghĩ tới thanh xuân mất tích tự đời nào Còn lưu hậu chua cay hoài vọng. Nghĩ tới khu vườn ẩn cư cỏ cây khuất lấp, Căn nhà ma ám chầy ngày gió thổi miên man Đụt tuổi già bình an vô tích sự Như lau lách bờm sờm trên mặt sông nhăn Cùng cái chết. Cái chết lâu như nỗi héo hon dần Làm chính mình bực bội. Gió muôn ngàn năm thổi lẽ tuần hoàn Cho cỏ cây thay đời đổi kiếp. Và mày kinh sợ nghe nhắc điều vượt sức bình sinh Bởi mày không đủ dạn dày trình diễn tới lui cơn thất chí Như gã hề cuồng mưu sinh giữa chốn đông người Với từng ấy tấn tuồng bần tiện Rút ra từ lịch sử u mê. Gió thổi thêm đi, gió thổi thêm đi Cho cỏ cây mau chết, mau hồi sinh. Mày mặc kệ. Chiều trên phá Tam Giang Có gã hề cuồng buông tiếng cười lạnh rợn Khiến bầy ác thú mà lịch sử sanh cầm cũng chợt hãi hùng Dớn dác ngó. 6-1972 
Tập san THỜI T ẬP   Em Nhỏ, Làm Chi Chim Biển Bắc Em nhỏ, làm chi chim biển Bắc Xa rồi đám lửa cuối thiên thu Cửa thần phù dựng trường sơn sóng Mỗi ngọn xô chìm một giấc mơ   Ôi những con đường đến tự đâu Một lần gặp gỡ ngã tư nào Rồi trong vô hạn chia lìa miết Có cuốn theo mình bụi của nhau?   Biệt xứ ra đi, trời bắt tội Dài tơ tưởng rụng tóc mai xanh Trôi mòn vóc đá tào khê thức Nhướng mỏi ngàn sao đáy lặng thinh   Còn anh hệ lụy chằng trăm rễ Cam phận cây rừng tối đẫm rêu Nấm tủa tầng tầng thân mục tới Như mùa hoa trối tuổi già xiêu   Em đẩy làm chi cửa não nề Bản lề khô kẽo kẹt hôn mê Nhện giăng tơ mốc nhà hoang lạnh Tiếng gọi rền vang gỗ đá ê   Dựng dậy hồn oan dĩ vãng nào Con chim thần thoại mắt khoen sâu Giật mình như đã ngàn năm ngủ Giũ bụi lông, cất khản tiếng gào   Có nhớ không em rừng bóng lạnh Gốc cây ngời giọt nắng sao thưa Gió ru mê mệt trưa tàn tạ Hạnh phúc đùa xa tiếng thực hư   Khép mắt cho hồn bay diệu vợi Mà yêu đến khóc, đến u mê Để khi mở mắt, ta nhìn thấy Cả cuộc đời ta có đáng chi   Cây rách sâu thân chắt giọt lòng Nghiệp hờn trả nghĩa đất bao dung Mùa hè cháy hực cơn cuồng nộ Ồ, máu thơm còn ứa chẳng ngưng   Đồi lộng đưa nhau xuống cuối ngày Thấy âu sầu hiện mỗi thân cây Cỏ cao quấn quíu chân chùng bước Ghim xót xa đầy vạt áo bay   Làm sao đi hết những con đường Gió với cây cùng khóc hợp tan Mỗi đóa hoa trên đồng chói lọi Cũng xui phù thế ngậm ngùi thân   Cầu hân hoan chết như mưa lũ Nước kéo nhau đi trẩy khắp miền Còn vọng hằng hà sa số kiếp Lai sinh trời đất cũ chưa quên Tập san VĂN  

Author: Chau Pham

Share This Post On
Wedding Photo, Engagement Photo, Birthday, Outdoor,
Share This